E hlolehile, diprojeke tse fosahetseng tsa mabatowa ditter Oyo

Bohareng ba Phupu, Mofumahali Adejumo (O ile a hana ho tsebisa moqolotsi oa litaba sehlooho sa hae sa pele), morekisi ea lilemo li mahareng 'marakeng oa Bodija o atileng Ibadan, lebenkele la hae le ile la utsuoa mantsiboea ka thepa e ka bang N56,000.

Mofumahali Adejumo o re ha ho pelaelo hore bokamoso ba hae bo ka be bo fapane ka ho felletseng haeba mabone a seterateng a ne a ka kenngoa 'marakeng a le tlase ho feta 12 likhoeli tse fetileng li ntse li sebetsa

“Le hoja liofisiri tsa tšireletso li sa ka tsa re masholu a atlehile ka lebaka la hore ho ne ho se na (avenue) bonolo, ho ka etsahala hore lebenkele la ka le ka be le sa tlatlapuoa haeba ho ne ho le bonolo ho tloha ha ba (masholu) ha ke khone ho kena lebenkeleng la ka ho hlokomela hore hangata li bonoa,” o tsebisitse PREMIUM TIMES.

Mosebetsi oa mabone a seterateng 'marakeng o khethiloe ke Rilwan Akanbi, ebe senator e emelang Setereke sa Senatorial sa Oyo Boroa ho 2017 le 2018.

Morero ona o kenyelletsa ho theha mefuta e tšeletseng ea mabone a mabone a matla a letsatsi ho Ibadan West le North East mebuso ea matsoalloa a N4.2 milione bakeng sa lilemo tsohle e le karolo ea hae ea Zonal Intervention Initiatives..

Mosebetsi ona o ne o laoloa ke lichelete tsa Ogun Osun River Basin Growth Authority (ORB), k'hamphani ea 'muso e tlas'a Lekala la Mehloli ea Metsi.

Morero o ile oa phethoa 'me oa etsoa 2019 leha ho le joalo e ile ea emisa ho sebetsa kapele ka mor'a hore e fuoe mosebetsi.

“Mosebetsi o ile oa etsoa oa ho qetela 12 likhoeli ka Soji Akanbi. E ile ea sebetsa bakeng sa tse supileng ho 9 likhoeli pele e emisa ho sebetsa la ho qetela 12 likhoeli, ho boletse Tajudeen Makinde, sebueledi sa kopanelo ya mmaraka.

“Hona joale re entse boiteko bo bongata ho bona moeletsi (Mong Akanbi) mo tsebise hore mesebetsi e emisitse ho sebetsa leha ho le joalo boiteko bohle ba rona bo bile lefeela. Ha rea ​​khotsofala ka botlalo hore boitlamo bo emisitse ho sebetsa empa ho kanna ha se be le seo re ka se etsang kaha ke eena ea tsebang ka borakonteraka.,” a eketsa.

E ts'oana le ts'ebetso ea mabone a marang-rang a matla a letsatsi 'marakeng oa Bodija, e 'ngoe e Iso Half Market e Gate, e boetse e oetse boemong bo bobe. Ishola Playiwola, motlatsi wa modulasetulo wa kopanelo ya mmaraka, e tsebisitse PREMIUM TIMES hore boitlamo bo entsoe ka 2019 leha ho le joalo o sebelitse feela hoo e ka bang 5 likhoeli.

“Ka mor’a hore e khaotse ho sebetsa, ho ne ho se letho leo re ka le etsang hobane e ne e le boitlamo ba ba boholong,"Mong Olayiwola o boletse.

Olasheu Ahmed, morekisi mmarakeng, e tsebisitse PREMIUM TIMES hore mabone a seterateng a hlōlehileng a baka tšokelo ea polokeho.

“Ha ho tšoane le hore re phahamiselitse lintho ho fihlela har'a mantsiboea, leha ho le joalo e a re ama kaha batho ba rona ba ts'ireletso ha ba khone ho bona mantsiboea empa ba lebetse 'maraka.

Pale ena e ne e sa fapana ka ho felletseng 'marakeng oa Labaowo Ogunpa. Khanya ea letsatsi e tsoang maboneng a literata e ile ea fifala kapele ka mor'a hore e romeloe esale pele 2019.

Sikiru Olayiwola, tlhōrō ea 'maraka oa Labaowo, e boletse hore mosebetsi o ile oa hlahisa pokello ea liphoso ka hare ho a 12 likhoeli.

"Leha ho le joalo e sebetsa hoo e ka bang tse peli ho ea 3 mehlala ea mabone a seterateng a hlahisitse liphoso. Hona joale re sebelisitse chelete e fetang likete tse mashome a mane a metso e mehlano ho li khutlisa. Liphoso li etsahetse ka tatellano e potlakileng.

“Ha e le hantle, ena e lutse e ntse e le teng ka linako tsohle 'me re batla ho fumana leano la ho e laola,"O boletse.

Liborehole tse hlolehileng litter Oyo

Mesebetsi e hlolehileng ea mabone a seterateng Bodija, Iso Half, Mmaraka oa Labaowo ke mehlala e 'maloa feela ea mesebetsi e mengata e hlōlehileng ea mabatooa seterekeng sa Oyo, phuputso ea PREMIUM TIMES e shebileng ts'ebetsong ea mesebetsi e khethiloeng ke baetsi ba molao ba mabatooa a bona e senotse..

Ho 2017 le 2018, Monghali Akanbi o khethile nts'etsopele ea 14 liboreholes ho pholletsa le setereke sa Senatorial sa Oyo Boroa e le karolo ea Zonal Intervention Venture ea selemo le selemo (ZIP). Sebaka se seng le se seng sa borehole se theko ea N3.5 milione le N5 milione ka ho latellana.

Leha k'hamphani e ikhethileng e neng e okametse mosebetsi oa borehole e ne e le Ogun Osun River Basin Growth Authority. (ORB), matšoao a liwebsaeteng tsa li-boreholes a boletse hore e laoloa ke Sebaka sa Mosebetsi sa Senior Particular Assistant on Sustainable Growth Objectives to the President..

Borehole e Apete, toropo e phetheselang kantle ho Ibadan, e neng e laetsoe ho 2018, e emisitse ho sebetsa.

Asimiyu Rahman, e mong oa baetapele ba bangata 'marakeng oa nama o ka morao ho sekoti, e boletse hore borehole e sebelitse nakoana.

E ile ea senyeha nakoana ka mor'a hore e bolaoe. Mosebetsi o ileng oa ja liranta tse likete tse makholo o lokela ho sebetsa ka chelete e ka tlaase ho moo 5 lilemo, leha ho le joalo sekoti sena se sebelitse ka tlase ho a 12 likhoeli ka mor'a hore e fuoe mosebetsi.

---

TS'ELISITSOE TS'OANE: Univesithi ea Daura Transport e tla phethoa 2021 — Amaechi

---

“Hona joale re tobane le mathata a mangata ka lebaka la ho se be teng ha metsi. Ba seng bakae ba rona ba ne ba reka mekotla ea metsi empa e ne e sa lekane bakeng sa seo re se hlokang ho se sebelisetsa,” Mong Rahman o boletse.

Ka ho lekana, motho ea hlabisang lihlong, ya sebetsang feela pela sekoti, e tsebisitse moqolotsi oa litaba hore o bile moo nako e telele 12 likhoeli, leha ho le joalo o ne a e-s'o bone ho hang metsi a tsoa ka pompong.

Mong'a lebenkele le leng, ya rekisang dijana tsa polasetiki, o ile a re hangata o tšelela ka nģ'ane ho 'mila o moholo ho ea kha metsi sebakeng se haufi.

Ho Lanlate, e mong o lumelisoa ke 4 lipompo tse senyehileng mokoting oa metsi ka har'a toropo. Lithaele tse ka morao ho lipompo li silafetse. Pap e siea, thoto ea polythene, lipampiri le litšila tse fapaneng tse tsoang 'marakeng o haufi kaofela li felisitsoe ho beha sebaka sa borehole.

“Joale re na le lintlha tse nang le metsi. Re lata likoloi ka har'a sekoti se haufi se haufi le moo 5 lik'hilomithara ho tloha hona mona. Theko ea keg ea 25-litre N25. Moropa oa lithara tse 200 o theko ea N500 'me ke reka tse peli (meropa) e mong le e mong ka matsatsi a mararo. Ka khoeli ke qeta N10,000 ho kha metsi,” Fatai Ajadi, monga ntlo ka hare ho sebaka, boletse.

Leha ho le joalo bakeng sa baahi ba sa khoneng ho reka metsi, ba amohela metsi hantle, eo, tumellanong le Mong Ajadi, ha e na bophelo bo botle ka lebaka la hore ha ba na sekoaelo leha e le sefe se thibelang litšila ho kena ho eona.

“Sekoti se ile sa emisa ho sebetsa likhoeling tse robeli tse fetileng. Hang ha re bua ka tsena ka litšenyehelo, ba re tsebisitse hore foto ea voltaic submersive e ne e fosahetse. E theko ea N175,000 e kholo ho feta seo sehlopha sena se potlakileng sa Bolorunpelu se ka lulang ho sona. ”

O ile a boela a tsebisa moqolotsi oa litaba hore hang ha ba etela lekala la Native Council Growth Authority ka har’a sebaka seo ho ba phetela tsietsi ea bona., ba tšepisitse ho thusa ho khutlisa leha ho le joalo ke ho khotsofatsa tšepiso ea bona.

Pale ena e ne e sa fapana ka ho felletseng Ogunpa moo sekoti se tsamaisoang ke letsatsi se fetotsoeng ho sebelisoa motlakase.. Clement Onyebuchi, jenereithara ea spare half dealer, e boletse hore 'maraka o kopane sebakeng se ikemiselitseng ho qala ho lefisa batho ho kha metsi sekoting ka mor'a ho sebelisa chelete e ngata ho lokisa liphoso..

"Borehole e se e le lilemo tse peli hona joale. Hobane foto ea voltaic e senyehile, re sebelisitse chelete e ngata athe batho ba bang ba ne ba sa tlise chelete.

“Ho joalo, re ile ra ikemisetsa ho jara motho leha e le ofe ea ka e hlokomelang. Ha se hore re lefa chelete e ngata haholo. Motho ea ka e bolokang ka nako efe kapa efe ha ho na le ntho e senyang motho ea itseng o tla e khutlisa mme a nke chelete akhaonteng (ea kopanelo ea 'maraka),"O boletse.

Li-boreholes tse hahiloeng 'marakeng oa Oje le sehlopha sa Yemetu li emisitse nako e telele ho sebetsa' me li tlatlapuoe ke li-hoodlum., baahi ba boletse.

“E ile ea laeloa ho kena 2018. Mochini o pompang o ile oa utsuoa ke masholu khoeling ena ea Hlakubele 12 likhoeli. Pele ho moo mochine oa pompo o utsuoang photo voltaic e ne e sebetsa hantle,” ho boletse Taofeek Balogun, motho ya laolang borehole mmarakeng wa Oje.

"E ile ea sebetsa ka mor'a hore e fuoe mosebetsi. Ha e le hantle, e ile ea sebelisoa nakong ea letšolo la ho bapatsa e le hore batho ka bomong ba ka mo khetha hape (moetsi oa molao) hang hape ntle le ho bokella ntho e itseng. Ka mor'a hore a fose likhetho, batho ba ntse ba e sebelisa.

“Leha ho le joalo ke ile ka ea kerekeng ka Moqebelo o mong mantsiboea ho fihlela ka Sontaha le ka mor’a hore ke khutlele hae, ba fihlile mona ho tla mpolella hore enjene ea borehole e tlositsoe.

"E ile ea ntšoa qetellong 12 likhoeli. Sehlopha se ntse se leka boiteko ba sona, leha ho le joalo, 'muelli oa molao o ile a roma litho tsa hae tse seng kae hore li khutle ho ea hlahloba mosebetsi ka Phuptjane ho tla mpotsa mabapi le sekoti se tsoang ho nna, bao hangata ba ntšepisitseng hore ba tla khutlela ho nna empa ha ke so ba bone.,” ho boletse Mong Ogundele, moahi oa sehlopha sa Yemetu.

Leha Mong Akanbi a ile a khetha ntshetsopele ya 14 boreholes le setup of 6 li-transformer lebatooeng la hae, PREMIUM TIMES e ne e khona ho shebella feela 9 liborehole le li-transformer tse peli.

Maiteko a mangata a ho atleha ho moetsi oa molao ha a atleha kaha a ne a sa nke kapa a khutlisa mehala eo a neng a e letsetsa mohala oa hae.. Hape ha a ka a araba melaetsa e rometsoeng ho eena ka SMS le WhatsApp.

OORBDA ha ea ka ea araba lengolo le nang le lipotso mabapi le morero o rometsoeng ho lona.

Tlhahiso ea ICPC

Khabareng, ho latela tefiso e feteletseng ea ho hloleha ha likoti tse tsamaisoang ke letsatsi, ofisiri ea Litefiso tsa Litloaelo tse Hlokang leeme le Bobolu le Tefiso ea Litlōlo tse Fapaneng tse Amanang (ICPC), Faustina Adeoluwa, e boletse hore mmuso oa koporasi o lokela ho thibela nts'etsopele ea liborele tse sebelisoang ke letsatsi libakeng tsa mahaeng.

Mme Adeoluwa, ea neng a bua ka mor'a leeto la libeke tse tharo la boitlamo ba ICPC Profinseng ea Oyo, e boletse hore chelete e sebelisitsoeng mekoting ea matla a letsatsi e ke ke ea lokafatsoa kaha batho bao e ba etselitsoeng hangata ha ba rue molemo ho eona..

“Ho tsoa ho botsebi, re tsebisitsoe hore tse seng kae tsa lisebelisoa tsena tse senyehileng li lokela ho isoa Jeremane hape. Hang ha u qholotsa leano le se nang thuso hobane batho ka bomong ha ba na molemo oa sebele ho lona, hoo ke tshenyo ya tjhelete feela.

“Chelete e tsetelitsoeng morerong ona ha ea lokela ho lokafatsoa. Kahoo, ha re emiseng ts'ebeliso ea sistimi ea pompo ea voltaic ea lifoto. Matla a motlakase a batla a le sebakeng se seng le se seng hona joale, 'me ho reka mochine o ke keng oa lokisoa ke tšenyo ea chelete., e phahame ho e emisa,” a rialo.

Litsebi ha li lumellane

Leha ho le joalo, foto voltaic vitality e nang le boiphihlelo, Damilola o ile a mo etsa, Ofisiri e ka Sehloohong ea 'Muso oa Ashdam Photo voltaic, ha a lumellane le Mofumahali Adeoluwa.

Mofumahali Asalaye o hlalositse hore mosebetsi oa "photovoltaic" o hahiloeng hantle o tlameha ho sebetsa bonyane. 5 lilemo.

"Seo hangata se etsang hore mesebetsi ena e hlolehe ke moralo oa mosebetsi. Moralo oa mosebetsi o ka ipapisa le lintlha tse 'maloa tse kang hore na chelete e ngata e ile ea hlahisoa joang bakeng sa mosebetsi o khethiloeng..

"Se etsang hore ho se be teng ho hloleha ke moralo le moralo ke sehlooho ho letlole le teng mabapi le mesebetsi ena eohle ea mmuso. Mohlomong letlole le teng ho bohle ba kentseng ka har'a lona e kanna ea seke ea lekana ho etsa moralo o nepahetseng 'me ntlha e' ngoe e kanna ea ba hore mohlomong ba fumaneng mesebetsi e ne e se litsebi ka har'a taba ena.,” a rialo.

Ha moqolotsi oa litaba a tiisa Mofumahali Asalaye palo e nepahetseng e lumelletsoeng bakeng sa e 'ngoe le e 'ngoe ea mesebetsi eo, a hatella setsheho se seholo mme a bolela, "Ha ke kene lipolotiking empa ha lichelete tsena li fihla ho ba kenyang chelete, joale ho lekane ho etsa moralo o motle mme moralo o motle o lokela ho qetella ka bonyane ho feta 5 lilemo.

O ile a imetsa “le ka hare ho seo 5 lilemo; haeba e na le phoso, ho hlokahala hore ho be le tiiso e ka e koahelang.”

Setadiamo se senyane se senyehileng

Ho 2017 le 2018, Ho ile ha abeloa chelete e felletseng ea N61 milione bakeng sa nts'etsopele ea lebala la lipapali la mini-Ode-Aremo sebakeng sa Atiba Native Authorities Space.. Boitlamo bo ile ba khethoa ke Akeem Adeyemi, setho sa Lehae la Baemeli ba emetseng Atiba, Afijo, Oyo East, le Oyo west LGA Federal Constituency.

Mong Adeyemi le eena e ka ba mora oa morena oa Oyo, Lamidi Adeyemi.

Ntshetsopele ya lebala le lenyane la lebala la dipapadi e abetswe Prime View Development Restricted tlasa bodisa ba Lefapha la Federale la mesebetsi ya Batjha le Dipapadi..

Leha ho le joalo ho sa natsoe kabo ea N61 milione mosebetsing ona, terata feela e hahiloe sebakeng sa marang-rang bakeng sa lebala la lipapali. Ha PREMIUM TIMES e etetse boemo, e ne e hlotswe ke mofoka, deserted.

Baahi ba sehlopha ba boletse hore ba na le ts'epo ea hore lebala la lipapali le tla hohela kholo e hlokoang haholo empa joale ba ikutloa ba ekiloe ke Mong Adeyemi..

“Ha ke na lintho tse ngata tseo nka li buang, Skimeh (Lebitso la Mong Adeyemi) e re tšepisitse hore re tla phethela lebala lena nakong ea likhoeli tse tšeletseng; esale e lahliloe ho tloha ka Hlakubele 2020," Sadiatu, morekisi.

"Ka lehlohonolo ke ile ka rapela mmuso oa koporasi hore o re hopole hape mona toropong ea Oyo, Molimo a ka hlohonolofatsa tsena ka matla ka moea oa puso e ntle ka lebaka la hore hona mona Oyo re na le mesebetsi e mengata ea ba boholong,” ho boletse Jimoh Olayiwola, moahi wa naha.

Ha ho fihleloa tlhaloso, Mong Adeyemi o boletse hore ha a na letsoho molemong oa ho fana ka konteraka mme ka hona a ke ke a bolela hore na ho se ho phatlalalitsoe mosebetsi o mongata hakae..

“Lekala la kopanelo la bacha le mesebetsi ea lipapali le ile la etsa tlhahiso le lits'ebetso tsa tlhahlobo, lekala le ile la lefa rakonteraka hang-hang,"O boletse.

O boetse a khothaletsa hore mosebetsi oa mini-stadium o ka ba o angoa ke khaello ea chelete ho balaoli ba mmuso ka lebaka la seoa sa COVID-19..

Abdullah Yahaya, motsamaisi ea ka sehloohong oa Prime View Development Restricted, e rekileng konteraka, e boletse hore mmuso oa kopanelo o emisitse ho tšehetsa morero ona esale pele 2020.

Mong Yahaya o boletse hore e ka theko lipakeng tsa N130 milione le 140 limilione ho qetela mosebetsi ona, leha ho le joalo ba boholong ba se ba fane ka N40 milione ho fihlela joale.

Khabareng, nts'etsopele ea lebala la lipapali tse nyane e ile ea hlahisa maikutlo a tsoakaneng ho tsoa ho baahi ba lebatooa.

Baahi ba bang ba mmuso ba tsebisitse PREMIUM TIMES hore Mong Adeyemi ha a ka a batla boeletsi ho bona pele a khetha nts'etsopele ea lebala la lipapali sebakeng seo.. Ba ile ba ngangisana {hore} mini-stadium ha ea lokela ho ba ka pele ho baahi ba lebatooa.

"Toropo ea Oyo e rekile chelete e ka bang N40 milione ea 100 millione ea setereke sa Naira e fana ka kabo ea 12 likhoeli 2018, ntle le lipuisano tse matla le sehlopha, moeletsi oa rona o ikemiseditse ho phehella ntshetsopele ya mini-stadium sebakeng se ka tlase ho hektare e le nngwe..

"Ka 'nete, boitlamo ha bo bonts'e lintho tse tlang pele bophelong ba rona, re ameha ka ho eketsehileng mabapi le mesebetsi e khonang ho ntšetsa pele sehlopha moruong, lefapha la bophelo bo botle, le lekala la sekolo, hape re ameha mabapi le nako e botsoa haholo ea ts'ebetso e bolelang hore ha re fumane chelete e ngata bakeng sa kabo., re ntse re sebetsa ho etsa bonnete ba hore likamano tse eketsehileng le moeletsi ho etsa bonnete ba hore phoso ea mofuta ona ha e ipheta nakong e tlang "ho boletse Olorunpoto Rahaman., molula-setulo oa boto ea Oyo World Discussion.

Leha ho le joalo, Ayo Ladigbolu, molula-setulo oa Oyo Metro Growth Affiliation, a re mini- stadium e ne e le motheo oa bohlokoa bakeng sa baahi ba sebaka seo.

“Lebala la lipapali le lenyane ke sebaka sa boikhathollo se bohlokoa se thusang e mong le e mong e monyane ebile a siiloe ke nako sehlopheng sefe kapa sefe, e hloka ho ba karolo ea mesebetsi ea pele ea balaoli efe kapa efe e hlokang ho hlokomela boiketlo ba bacha.,” Mong Ladigbolu o boletse.

"Ho rona Oyo, lebala la lipapali ke kgolo e amohelehang, lebala la lipapali le tla sebelisoa haholo ho bacha ba Oyo Metropolis hangata hobane le tla ba fa monyetla oa ho holisa tsebo ea bona ea lipapali le ho chorisa boiphihlelo ba bona bo mabifi., E tla fana ka mokhoa o loketseng oa ho bokana ho bapatsa likamano tse phahameng le likamano. ”

Patlisiso ena e fihletsoe e le karolo ea boitlamo ba UDEME.

PHEFUTA (www.udeme.ng) ke sethala sa boikarabello sechabeng se latelang ho kengoa ts'ebetsong ha mesebetsi ea nts'etsopele le tsela eo lichelete tse qalisoang bakeng sa mesebetsi e joalo li sebelisoang ka teng..